Flash Belleklerde Bozuk Sektörleri Onarma Araçları
USB bellekler, verileri NAND flash bellek yongalarında sektörler hâlinde saklar. Zamanla aşınma, ani güç kesintisi, yüksek sıcaklık veya cihazın hatalı çıkarılması bazı blokların okunamamasına ve yazılamamasına yol açabilir. Dosya kopyalama hatası, bozuk klasör adları, kullanılabilir alanın küçülmesi ve aniden kaybolan ayırıcılar bu sorunların tipik belirtileridir. Indirtik.com.
Bozuk sektör her zaman fiziksel bir arıza anlamına gelmez. Dosya sistemi tablolarının bozulması, yanlış bölüm bilgisi veya denetleyici hatası da verilere erişimi engelleyebilir. Yazılımlar gerçekte zarar görmüş flash hücrelerini onaramaz; buna karşılık erişilebilir veriyi kurtarabilir, bozuk blokları işaretleyebilir ve bozuk dosya sistemi yapılarını yeniden oluşturabilir.
Bozuk Sektörlerin Belirtileri
Bir bellekteki sorunun büyüklüğü genellikle kullanıcıya yansıyan hatalarla anlaşılır. Küçük dosyalar açılırken hata vermesi, büyük dosyaların sonuna kadar kopyalanamaması ve aynı klasörün yeniden görünmesi, okuma hatalarına işaret eder. Yazma işlemlerinin sürekli yarıda kalması ise kullanılabilir alanın veya denetleyicinin daha ciddi biçimde etkilendiğini gösterir.
Flash belleklerde kullanıcıya sektör görünse de fiziksel düzende sayfalar ve bloklar bulunur. Defalarca yazılan alanlarda oluşan hatalı bloklar, belleğin denetleyicisi tarafından kullanılamaz şekilde işaretlenebilir. Başka kullanıcı verileriyle doldurulması gereken bu alanlar nedeniyle cihazın gerçek kapasitesi belirtilenden düşük olabilir.
Çoğu USB bellekte SMART sağlık verilerine doğrudan erişilemez. Bu durumda Disk Yönetimi’ni yeniden tarama, denetleyiciye ait özel yardımcı programlar veya kapsamlı disk analiz yazılımları kullanılabilir. Ancak tarama sırasında cihazı çıkarmamak, yazma işlemi başlatmamak ve önemli verileri başka bir yere kopyalamak temel güvenlik kurallarıdır.
Onarım Araçlarının Çalışma Prensibi
Flash bellek onarım araçları çoğunlukla dört farklı işlem yapar: sağlık taraması, bozuk blokları yeniden tahsis etme, bölüm ve dosya sistemi onarımı ile veri kurtarma. Bazı programlar yalnızca okunabilir hataları listelerken, gelişmiş paketler kopyalanabilir alanı seçici biçimde atlayarak daha fazla veriyi kurtarabilir. Bu tür yazılımları ücretsiz araçlar kategorisinden karşılaştırmak mümkündür.
Dosya sistemi onarımı, bozulan dizin ağacını veya FAT32, exFAT gibi yapıların merkezi tablolarını yeniden kurmayı hedefler. Bu işlem bütün cihazı silmekten daha seçicidir, fakat yanlış parametreler kullanıldığında var olan kayıtları da bozabilir. Başka bir seçenek, cihazın bölüm tablolarını sıfırdan oluşturarak erişim sağlamaktır.
Hatalı blokların işaretlenmesi fiziksel onarım değildir. Yazılım, denetleyiciye sorunlu alanları ayırmasını ve mümkünse yedek hücrelere aktarmasını bildirir. Yedek alan yetersizse ya da flash çip tamamen arızalanmışsa, yazılımın yapabileceği sınırlıdır. Özellikle aniden çok küçülen kapasite, sahte bellek veya denetleyici uyuşmazlığı gibi durumlarda veri kurtarma uzmanına başvurmak daha güvenlidir.
Doğru Aracı Seçerken Dikkat Edilecekler
Seçilecek yazılımın işletim sistemini, dosya sistemini ve cihaz bağlantısını desteklemesi gerekir. Kullanıcıların çoğu Windows üzerinde çalıştığından sürüm uyumluluğu önemlidir. Linux veya macOS desteği bulunan araçlar ise farklı platformlarda disk görüntüsü oluşturma açısından kullanışlı olabilir.
Bir programın “tam onarım” ifadesi tek başına yeterli değildir. Kaba sektör taraması, dosya imzasına göre kurtarma, klonlama ve yedekleme özelliklerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. İndir Tık dosya arşivi içindeki açıklamalar ve sistem gereksinimleri, yazılımın kapsamını anlamak için başlangıç noktası olabilir.
Ücretsiz sürümler genellikle tam kurtarma yeteneğini sınırlar. Kaydedilecek dosya sayısına, taranacak disk boyutuna veya kurtarma hızına kısıt getirebilirler. Deneme sürümünde yalnızca kopyalanabilir alanı görüntülediği hâlde tam dosya kurtarabilen yazılımlar da bulunur. Bu nedenle sürüm koşulları ve lisans durumu indirmeden önce incelenmelidir.
Bozuk Verileri Kurtarma Süreci
İlk adım, cihazdaki değerli belgelerin başka bir depolama birimine kopyalanmasıdır. Mümkünse tamamı kopyalanamasa bile daha fazla veri, onarım çalıştırılmasından önce güvenliğe alınmalıdır. Cihazın üzerinde çalışma sırasında elektrik kesintisi yaşanırsa ek hasar oluşabilir.
İkinci adım, disk görüntüsü oluşturmaktır. Büyük kapasiteli belleklerin bit düzeyindeki kopyaları, ayrı ve yeterli depolama alanı gerektirir. Linux tabanlı canlı ortamda ddrescue gibi araçlar, okunamayan bölümleri atlayarak kayıpları sınırlayabilir. Görüntü tamamlandıktan sonra tüm analiz ve kurtarma işlemleri bu kopya üzerinde yapılmalıdır.
Son aşamada dosyalar kurtarılır ve farklı bir cihazda açılarak doğrulanır. Görüntüde kurtarma başarısız olursa dosya imzasıyla kurtarma yöntemi denenebilir. Yeni yazılım indirirken güvenlik önlemleri başlığındaki kontroller uygulanmalı; beklenmeyen uygulama, uzantı veya yönetici parolası isteyen dosyalar kullanılmamalıdır.
Kontrol Listesi ve Pratik Sonuç
Program seçiminde aşağıdaki özellikler incelenmelidir:
- Dosya sistemi, işletim sistemi ve bağlantı türünü desteklediğinden emin olun.
- Kaba sektör taraması ve kopyalanabilir alanı atlama seçeneklerini kontrol edin.
- Hatalı blokları işaretleyip yeniden tahsis edebilen modları ayırt edin.
- Disk klonlama ve yedekleme özelliğinin kullanılabilirliğini doğrulayın.
- Ücretsiz sürümlerin veri kaydetme ve kurtarma sınırlarını öğrenin.
Verileri korumak için şu işlemler uygulanabilir:
- Cihazı güçten kesmeden yalnızca okuma modunda test edin.
- Mümkünse belleğin bit düzeyinde bir kopyasını oluşturun.
- Kurtarılan dosyaları farklı bir depolama biriminde doğrulayın.
- Önemli belgeleri kurtarmadan biçimlendirme veya bölüm oluşturma yapmayın.
- İşlem sonrasında erişim hatalarını ve kullanılabilir alanı yeniden ölçün.
Pratik olarak, başarılı bir kurtarmanın temeli yazılımın seçilmesinden önce verinin korunmasıdır. Yedek alınmadan yapılan tam onarım denemeleri, hâlâ okunabilen dosyaları kalıcı olarak yok edebilir; bu nedenle en güvenli yaklaşım cihazı değiştirmeden önce mevcut veriyi kopyalamak ve işlemleri bir disk görüntüsü üzerinde gerçekleştirmektir.